Danielle is patholoog in het LUMC; ze onderzoekt of cellen en weefsels ziek of gezond zijn. “Als ik ontdek dat iemand long- of hoofd-halskanker heeft, dan komt dat bijna altijd door roken”, vertelt ze. “Bijna iedereen is als tiener begonnen. Daar móeten we als samenleving iets aan doen.”

Dit kán niet waar zijn

Jarenlang ging het de goede kant op: de overheid maakte tabak duurder en op steeds meer plekken kwam een rookverbod. Zo nam het aantal mensen dat rookte af. Vanaf 2020-2021 veranderde dit. Inmiddels heeft een kwart van de tieners ooit een vape gebruikt. En twintigers roken en vapen het vaakst van alle Nederlanders.  

Dit kán niet waar zijn, dacht Danielle. “Niet nóg een generatie die als tiener verslaafd raakt aan nicotine. En die straks in het ziekenhuis terechtkomt. Ik had het erover met mijn collega, longarts Frank Borm. We moeten de scholen helpen, want dáár begint het. Samen hebben we toen het platform ‘Vapen #jouwkeuze’ opgericht.”

Landelijke aandacht

Het platform groeide snel uit tot een landelijke organisatie, met meer dan 1.100 artsen. Zij hebben duizenden gastlessen gegeven op meer dan 900 scholen. De lespakketten zijn bijna 11.000 keer gedownload.

Hoe verklaart Daniëlle het succes van ‘Vapen #jouwkeuze’? “We gaan naar de scholen toe en spreken de taal van de tieners: met filmpjes waarin leeftijdsgenoten het eerlijke verhaal vertellen. Animaties die uitleg geven en één vraag: is vapen echt jouw keuze? Want als je verslaafd bent, heb je geen eigen keuze meer.”

Wat hierbij niet helpt, zijn mensen die de risico’s van roken en vapen kleiner maken. “Zoals Johan Derksen. Daar heb ik hem op aangesproken. Daarna ging ik op landelijke televisie de discussie met hem aan. “Weet je wat voor schade je aanricht?”, vroeg ik hem. “Stop daar gewoon mee!" Gelukkig was hij het met me eens. We móeten onze kinderen beschermen tegen de tabaksindustrie.”

Klanten voor het leven

Danielle noemt het pure misleiding, wat die industrie doet. “Ze willen klanten voor het leven. Kinderen zo jong mogelijk verslaafd maken aan nicotine, met mooie kleurtjes en zoete smaakjes. Dat vertel ik ook altijd op scholen.”

Veel tieners die vapen, hebben spijt. “Maar stoppen is zo moeilijk. Twee meisjes zeggen in de filmpjes: “Ik heb best wel pijn op mijn keel en last van geheugenverlies, maar ik kom er echt niet van af.” Wat stoppen extra moeilijk maakt: bijna de hele klas vapet en je koopt ze makkelijk via Snapchat. Stop je? Dan ben je een snitch en val je buiten de groep. Kortom: begin er niet aan.”

Hulp

Hoe kunnen we volgens Danielle voorkomen dat tieners gaan vapen? “Praat erover en zeg: je wilt toch geen vaste klant worden van deze vieze industrie? Gun hun je geld en je gezondheid niet. Ik heb zelf drie tieners en de oudste twee zijn fanatieke sporters. Dat is gelukkig ook een goede reden om niet aan de vape of sigaret te beginnen. Want je conditie en je longen gaan eraan, echt!”

Wat minstens zo belangrijk is: word niet boos als je (klein)kind toch gaat vapen. Help met minderen en stoppen, bijvoorbeeld door de school te wijzen op de Stopshow (via vapenjouwkeuze.nl). Dit is gratis en bestaat uit een gastles van een arts en stophulp op school. Ook los van de Stopshow kun je zonder verwijzing goede hulp bij het stoppen krijgen. Kijk op zorgenzekerheid.nl/vergoedingenzoeker voor meer informatie.

Steun van Zorg en Zekerheid

Zorg en Zekerheid maakt de Stopshow voor drie jaar mede mogelijk. “Ik ben heel blij met de steun van Zorg en Zekerheid”, zegt Danielle. “Zo werken we aan een rook- en vapevrije generatie. En aan het beschikbaar en betaalbaar houden van de zorg.”